Waardevolle tips en adviezen?

Waardevolle tips en adviezen?

Hierbij wil ik nog even terugkomen op het verslag dat Renée en Annemarie gemaakt hebben van de nabeschouwing van Rob ‘sGravendijk op de afgelopen Bondswedstrijd. Tijdens onze laatste foto bespreekavond heb ik gepleit om de daar gegeven tips en adviezen niet zonder meer ter zijde te schuiven.  Ik ben het tot op zekere hoogte eens met degenen die dat wel willen doen. Je zou gegeven adviezen kunnen zien als een soort keurslijf of een recept dat tot betere foto’s zou leiden en ons  een hogere plaats op de ranglijst van de Bondsfotowedstrijd zou verschaffen. Natuurlijk bestaat er geen eenvoudig recept voor het maken van betere foto’s. Bovendien wie zijn ze wel die betweters van de Fotobond die ons een lesje zouden willen leren. Je zou het zelfs kunnen zien als een inbreuk op onze artistieke integriteit. De jury besteedt enkele seconden aan het beoordelen van een foto, terwijl eén van de gegeven tips inhoudt dat foto’s waarnaar je langer moet kijken betere foto’s zijn.  

Laten we enkele tips eens wat nader bekijken. De eerste tip luidt dat we originele foto’s moeten maken. Deze tip komt onder andere bewoordingen een aantal keren voor. Originaliteit wil dan zeggen dat zaken als o.a. het standpunt de compositie en mogelijkerwijs ook het onderwerp niet volgens de gebaande paden in beeld gebracht zijn. Vanaf het verschijnen van de Leica kleinbeeldcamera rond 1925 kun je zien dat door het kleine formaat van de camera de fotografie een revolutionaire ontwikkeling heeft doorgemaakt. Veel van de foto’s met bijvoorbeeld een destijds origineel en nieuw standpunt zijn echter in de loop van de tijd zo vaak toegepast dat ze daardoor op een bepaald moment niet meer origineel waren. Originaliteit heeft dus een houdbaarheidsdatum.

We constateren ook dat het begrip origineel in een kunsthistorisch verband lastig te hanteren is. In de 80er jaren van de 20e eeuw ontstond er in de beeldende kunst en de literatuur de stroming van het post-modernisme. Dit was een kunststroming waarvan eén van de kenmerken was dat eigenlijk alles al gezegd was en dat we zonder gene stijlen uit het verleden konden “hergebruiken”. Hierbij werd dus min of meer afscheid genomen van de eis van vernieuwing en originaliteit die tot dan toe aan kunstenaars gesteld werd. Toch bekruipt mij bij het bekijken van foto’s soms wel het gevoel van: dit plaatje heb ik al heel vaak gezien. De vraag rijst dan: was het de moeite waard om deze foto te nemen? Ik heb het hier niet over ‘herinnering’s foto’s ‘ zoals foto’s voor het familiealbum en vakantiefoto’s, maar over foto’s die groter afgedrukt worden of op websites geplaatst worden. Bij dit soort foto’s zou je kritisch moeten overwegen of het beeld voldoende kwaliteit bezit. Dit zou ook moeten gebeuren als er geen sprake was van een wedstrijd. Het begrip originaliteit en vernieuwing is afkomstig  uit de beeldende kunstkritiek  toen rond 1900 de ontwikkeling in o.a. de beeldende kunst leidde tot het idee van vernieuwing als een criterium voor echte kunst. Wat nu als de amateurfotograaf geen  affiniteit heeft met ontwikkelingen in de kunst en tevreden is als de foto technisch goed is geslaagd en een voor hem/haar een leuk plaatje oplevert. Wat is daar dan mis mee? Mijn antwoord is simpel: helemaal niets. Er bestaan fotoclubs waarin gezaghebbende personen hun vaak op flinterdunne argumenten gebaseerde mening aan de leden opdringen. Zo’n club zijn wij gelukkig niet. Toch staat er in onze statuten dat we ernaar streven ons niveau te verhogen en dat we willen leren op het gebied van de fotografie. Leren van het bekijken en analyseren van onze eigen foto’s, maar ook die van anderen. Dat is ook de functie van onze bespreekavonden. Tijdens onze avonden praten en discussiëren we ook over het waarom van een foto. Hierbij hoort ook het kennisnemen en beoordelen van argumenten die de hier aan het woord zijnde genoemde bondsmentor. Waarom zouden  onze fotobesprekers niet  af en toe kunnen verwijzen naar dit soort argumenten? Al is het alleen maar om een discussie uit te lokken. Bij de tips die de bondsmentor geeft, zitten er wel een paar die voor velen nogal vanzelfsprekend zijn. Bijvoorbeeld  het advies om als straatfotograaf niet de ruggen van mensen te laten zien. Ik denk dat er niet veel straatfotografen zijn die dit advies niet als een vanzelfsprekendheid toepassen. Mensen zijn geïnteresseerd in andere mensen en het gezicht is daarbij een belangrijk element, toch zijn er foto’s zonder gezichten die wel degelijk interessant kunnen zijn. Bijvoorbeeld door een bijzondere relatie met de achtergrond. Je kunt zelfs zeggen dat zo’n foto origineler is dat een beeld met gezichten. Zeer twijfelachtig vind ik de opmerking dat een hedendaagse foto liever niet in zwart-wit moet worden gepresenteerd. Ik ben van mening dat zwart-wit fotografie, ook van ‘moderne foto’s een vervreemdend effect kan geven. Denk bijvoorbeeld  aan infrarood fotografie. Toch zitten er bij de tips zeker ook waardevolle opmerkingen: Bijvoorbeeld de tip over een foto van een mooi object of een kunstwerk. Het effect wordt bereikt door de kwaliteit van het object en niet door de kwaliteit van de foto. Echter,  als je zo’n object weer op een originele manier bewerkt of vervreemd kan het weer wel een geslaagd beeld opleveren. Dit laat weer zien hoe moeilijk het is om een lijst van altijd geldende kwaliteitseisen op te stellen. Leden van onze vereniging die daarom sceptisch zijn op het punt van de tips hebben daarom zeker een punt. We hoeven het dus helemaal niet eens te zijn met de gegeven tips, maar we kunnen ze wel gebruiken om een discussie op gang te brengen. Als we nadenken en praten over onze praktijk zal dat ons, helemaal afgezien van het wedstrijdgebeuren alleen maar winst opleveren.

Wim van der Gun

Foto: Alexandra Howland

3 gedachten over “Waardevolle tips en adviezen?

  1. Wim, dank voor je uitgebreide reactie op onze lijst van tips van het inzenden van foto's voor de BFW 2017. Deze tips moeten inderdaad geen strak keurslijf vormen maar zijn wel voer voor verdere discussie binnen onze fotogroep. En dat is alleen maar goed!

  2. In mijn stukje schreef ik over een advies van de bondsmentor waar ik vraagtekens bij zette. Het ging over het negatief beoordelen van beelden van mensen waarvan de gezichten niet zichtbaar waren. In de Volkskrant van 1-2-2017 zag ik de foto die hierboven geplaatst is.
    Ik durf te beweren dat het een geslaagd beeld is!
    Wim

Geef een reactie